Kartoqrafiya

Kartoqrafiya yer səthinin, onun təbii və süni obyektlərinin, relyefinin və coğrafi xüsusiyyətlərinin xəritələr vasitəsilə təsvir edilməsi və öyrənilməsi ilə məşğul olan elmdir. Kartoqrafiya coğrafiya, geodeziya, topoqrafiya, informasiya texnologiyaları və dizayn sahələri ilə sıx bağlıdır.

Kartoqrafiyanın əsas sahələri

Xəritəçəkmə (Kartoqrafik tərtibat) – Müxtəlif məqsədlər üçün xəritələrin hazırlanması və dizaynı.

Geodeziya və topoqrafiya ilə əlaqə – Yer səthinin ölçülməsi və onun dəqiq təsvir olunması.

Coğrafi İnformasiya Sistemləri (CİS/GIS) – Rəqəmsal xəritələndirmə və məkan analizləri üçün müasir texnologiyaların tətbiqi.

Tematik xəritələr – Əhali sıxlığı, iqlim, torpaq örtüyü, geoloji xüsusiyyətlər kimi müxtəlif mövzulara əsaslanan xəritələrin yaradılması.

Navigasiya və GPS xəritələri – Peyk sistemlərindən istifadə edərək marşrut və naviqasiya məqsədli xəritələrin hazırlanması.

Kartoqrafiyanın əsas prinsipləri

Ölçü miqyası – Xəritənin gerçək dünyanı hansı nisbətdə təsvir etdiyini göstərir (məsələn, 1:100,000).

Generalizasiya (Sadələşdirmə) – Xəritədə lazımsız detalları azaldaraq əsas məlumatları vurğulamaq.

Simvollar və rənglər – Obyektlərin fərqləndirilməsi üçün xüsusi qrafik işarələr və rəng kodlarından istifadə.

Koordinat sistemləri – Xəritələrdə dəqiq məkan mövqeyini təyin etmək üçün müxtəlif coğrafi və proyeksiya sistemlərinin tətbiqi.

Kartoqrafiyanın tətbiq sahələri

Coğrafiya və planlaşdırma – Şəhərlərin inkişafı, torpaq bölgüsü və ətraf mühitin idarə olunması.

Hərbi strategiya və müdafiə – Taktiki əməliyyatlar üçün xüsusi xəritələrin hazırlanması.

Ekologiya və təbii ehtiyatların idarə olunması – Meşələrin qorunması, su hövzələrinin xəritələndirilməsi və iqlim dəyişikliklərinin təhlili.

Turizm və naviqasiya – Turistik marşrut xəritələri, GPS və mobil tətbiqlərdə istifadə edilən interaktiv xəritələr.